TOP_03.jpg TOP_05.jpg     TOP_07.jpg

Antybiotykoterapia- prawdy i mity w pigułce:

1.Antybiotyki zwalczają tylko bakterie, a nie wirusy. W zależności od typu działają na dwa sposoby: bakteriobójczo (niszczą bakterie) lub bakteriostatycznie (hamują ich wzrost). Są zupełnie nieskuteczne w przypadku infekcji wirusowych (np. grypa czy przeziębienie), ale są często dołączane przez lekarzy do terapii wirusowych, gdyż po 3 dobie infekcji wirus „otwiera drogę” dla zakażenia bakteryjnego. Niektóre antybiotyki działają na wiele typów bakterii, a inne zwalczają tylko określone ich typy.

2.Antybiotyk przepisuje wyłącznie lekarz. Nie należy nigdy przyjmować leku „na własną rękę”, gdyż każdy pacjent i każda infekcja wymaga indywidualnego podejścia w doborze leku. Nie należy przyjmować antybiotyku „na wszelki wypadek”, gdyż może być to przyczyną narastania oporności na dany lek i konieczności zastosowania droższych i bardziej toksycznych leków.

3.Antybiotyk należy przyjmować o stałej porze (by utrzymać stałe stężenie leku we krwi) i nie krócej niż 7 dni (maksymalnie 14 dni), w zależności od zaleceń lekarza.

4.Nigdy nie wolno rozgryzać tabletek i wysypywać zawartości kapsułek. Nigdy nie można dzielić tabletki bez podziałki, gdyż dawka leku w obu częściach może być niejednakowa lub pod wpływem światła (tetracykliny) mogą powstawać z antybiotyku substancje toksyczne. Niektóre tabletki można rozpuszczać- informacji udzieli lekarz.

4.Podczas antybiotykoterapii nie należy spożywać alkoholu (może zwiększać stężenie antybiotyku we krwi), brać witamin (są pożywką dla bakterii; nie dotyczy to wit. C) oraz brać preparatów żelaza (żelazo pochłaniane przez bakterie odkłada się wtedy w węzłach chłonnych, zamiast być magazynowane w wątrobie).

5.Uczulenie na antybiotyk może pojawić się niekoniecznie przy pierwszej kuracji i utrzymuje się przez całe życie pacjenta. Lekarz zróżnicuje wysypkę alergiczną polekową z ewentualną chorobą zakaźną. Uczulenie na lek powinno być zanotowane w książeczce zdrowia dziecka lub historii choroby pacjenta.

6.Prebiotyki i probiotyki powinny być stosowane podczas kuracji antybiotykiem i jeszcze przez kilka dni po jej zakończeniu. Bakterie, które żyją z nami w symbiozie w przewodzie pokarmowym to pałeczki kwasu mlekowego (Lactobacillus). Występują one naturalnie w zsiadłym mleku, jogurtach, wodzie z kiszonej kapusty i kiszonych ogórków. Ułatwiają trawienie, hamują rozwój grzybów i wytwarzają dla nas witaminę K i witaminy z grupy B. Preparaty tych bakterii są dostępne bez recepty i są całkowicie bezpieczne. Niektóre powinny być przechowywane w lodówce. Należy je stosować 2-3 godziny po każdej dawce antybiotyku, lub raz dziennie niezależnie od dawki antybiotyku (dotyczy to tylko preparatów z bakteriami sztucznie uodpornionymi na działanie niektórych antybiotyków). Kobiety z tendencją do dysbakteriozy lub grzybic pochwy, powinny stosować preparaty probiotyczne dopochwowo.

7.Według moich obserwacji, najczęstszym objawem ubocznym antybiotykoterapii jest drożdżyca jamy ustnej, pozostałej części przewodu pokarmowego oraz skóry wokół ust, odbytu i innych lokalizacjach. Skłonności do grzybic zależą od osobniczych uwarunkowań genetycznych, rodzaju stosowanego antybiotyku (szerokości spektrum działania na bakterie, gł. cefalosporyny II generacji lub tetracykliny) oraz częstości i długości antybiotykoterapii. Główne objawy to (wystarczy tylko jeden do rozpoznania grzybicy): pieczenie w jamie ustnej (brak apetytu u małych dzieci), silne przekrwienie śluzówek jamy ustnej, zajady w kącikach ust, biały nalot na języku, afty (nadżerki) w jamie ustnej (są różowe lub białe), krostki wokół ust i/lub odbytu, odór z ust, luźne stolce lub zaparcia, upławy z pochwy, nasilenie łupieżu, zmiany skórne w pachwinach lub pachach, owalne zmiany złuszczające na skórze w dowolnym miejscu. U osób z tendencją do grzybic, profilaktycznie powinien być dołączany do antybiotykoterapii lek przeciwgrzybiczy do stosowania doustnego i ew. miejscowego (w jamie ustnej, pochwie lub na skórę). Długość stosowania takiego leku ustala lekarz i może sięgać od 14 dni do 4 miesięcy.

                                                                                                                                           Autor: lekarz Tomasz Bałys

specjalista medycyny rodzinnej

Gorączka- jest objawem, nie chorobą.

Prawidłowa temperatura to 36,6 st. C (u noworodków do 37,2, a w ciąży do 37,5 z powodu działania progesteronu- hormonu podtrzymującego ciążę).

Stan podgorączkowy: 37,2-38,0 st. C.
Umiarkowana gorączka: 38,0-38,5 st. C.
Wysoka gorączka: powyżej 38,5 st. C.

Stany wymagające pilnej pomocy lekarskiej to:

-gorączka przekraczająca 40,0 st. C
-gorączka wysoka trwająca min. 3 dni

- wysoka gorączka stała, tzn. nie zmieniająca się znacznie w zależności od pory dnia i trwająca min. 2 dni (w typowej gorączce temperatura rano jest niższa niż wieczorem, w gorączce stałej pora dnia nie ma znaczenia)

-drgawki gorączkowe (przy szybko narastającej gorączce, częstsze u dzieci poniżej 4 roku życia, ze względu na niedojrzałość mózgu)

Leczenie:

Teoretycznie obniżamy temperaturę, jeśli przekroczy 38,5 st.C. W praktyce zalecam obniżanie temperatury powyżej 38 st.C, gdyż zwłaszcza dzieci źle ją tolerują. Najważniejszą rzeczą jest stałe nawadnianie. Doustne (jeśli  nie ma wymiotów) można stosować niesmaczny Gastrolit lub typowe dla danego wieku pacjenta napoje z bardzo niewielką ilością soli kuchennej tak, aby napój nie wydawał się słony. Przy słabo nasilonych wymiotach podajemy 1 łyżeczkę płynu co 15 minut (spożycie jednorazowo większej ilości płynu sprowokuje wymioty). Przy mocno nasilonych wymiotach może zajść potrzeba nawodnienia pozajelitowego (kroplówka), które to obniży gorączkę.

Jeśli nie wiemy, jaki lek jest najskuteczniejszy dla danej osoby, to podajemy:

-Paracetamol  (na rynku jest wiele preparatów o różnych nazwach handlowych) w postaci czopków, syropu, tabletek. Jedyny lek przeciwgorączkowy bezpieczny do stosowania w ciąży i u dzieci od 1-go miesiąca życia. Niezależnie od postaci leku paracetamol podajemy u dzieci 15-20mg na każdy kg masy ciała na jedną dawkę (10mg/kg zalecane przez producentów, to stanowczo za mała dawka). Po 4-5 godzinach mierzymy temperaturę i jeśli przekracza 38 st. C podajemy kolejną dawkę leku. Nie podajemy dłużej  niż 3 dni. Paracetamol w przeciwieństwie do wszystkich poniższych leków nie obniża krzepliwości krwi (nie powoduje np. krwawień z nosa podczas infekcji )oraz nie uszkadza błony śluzowej żołądka i dwunastnicy.

Przykład: dziecko o waży 10kg, dawka jednorazowa to 10kgx20mg=200mg paracetamolu. Jeśli czopek zawiera 125mg paracetamolu, to dajemy jednorazowo doodbytniczo 1,5 czopka. Jeśli syrop zawiera w 5ml 120mg paracetamolu, to podajemy ok. 8ml preparatu na dawkę.

Jeśli pacjent jest dorosły, to dawki nie obliczamy jak u dzieci , lecz podajemy (u dorosłych dawki na kg są mniejsze niż u dzieci) jednorazowo 2 tabletki – łącznie 1gram (tabletki są po 500mg). Po 4-5 h mierzymy ponownie temperaturę itd.

-Ibuprofen (na rynku jest wiele preparatów o różnych nazwach handlowych) w postaci czopków, syropu, tabletek. Teoretycznie działa nawet do 12 godzin. W praktyce ok. 6 godzin. Niezależnie od postaci leku podajemy u dzieci 5mg na każdy kilogram masy ciała na 1 dawkę. Po 6 godzinach mierzymy temperaturę i jeśli przekracza 38 st. C powtarzamy dawkę. U dorosłych stosujemy od 200 do 400 mg na dawkę. Ibuprofen w formie doustnej powinien być stosowany po posiłku, gdyż hamuje produkcję ochronnego śluzu żołądkowego.

-Pyralginum (metamizole) tabletki po 500mg, czopki po 750mg; lek w Polsce jest zarejestrowany u osób dorosłych;  w innych państwach Europy lek ten nie jest zarejestrowany ze względu na opisany przypadek agranulocytozy (uszkodzenie szpiku); lek od kilkudziesięciu lat jest powszechnie stosowany w Polsce, również u dzieci i nic mi nie wiadomo o choćby jednym przypadku uszkodzenia szpiku (np. paracetamol może teoretycznie spowodować martwicę wątroby i też brak informacji o przypadkach powikłań). Pyralgin działa przez 4-5 godzin. U dzieci stosujemy od 3 miesiąca życia 1/3 czopka na każde 5-8 kg masy ciała. U dorosłych podajemy  2 tabletki co 4-5 godzin.

Pyralgin jest najsilniejszym lekiem przeciwgorączkowym, zwłaszcza znajduje zastosowanie w gorączce wysokiej.

-Diclofenac  (na rynku jest wiele preparatów o różnych nazwach handlowych) w postaci czopków, syropu, tabletek. Na świecie popularny lek przeciwgorączkowy. W Polsce niestety niedoceniany i stosowany głównie jako lek przeciwbólowy. Działa do 12 godzin. Czopki występują po 25, 50 i 100mg. Stosujemy u dzieci od 6 roku życia 25mg na dawkę 2 razy na dobę. U dorosłych 2 razy na dobę od 50 do 100mg.

-ziołowe preparaty przeciwgorączkowe- niestety działają słabo

-chłodna kąpiel – jeśli farmakologiczne sposoby zawiodą, to proszę nalać do wanny wody o temperaturze o 1,0 do 1,5 st. C niższej niż temperatura ciała np. gorączka 39,5 st.C, to temperatura wody w wannie powinna być pomiędzy 38 a 38,5 st.C. Należy zanurzyć  się wannie na 15 minut. Woda może wydawać się zimna, ale to tylko pozór. Receptory skóry reagują na różnice temperatur. Proszę nie obawiać się z tego  powodu np. zapaleni a płuc. Trzeba wytrzymać w wannie ok. 15 min.

-pogotowie ratunkowe (tel. 999)- jeśli powyższe sposoby zawiodą konieczna jest szybka pomoc lekarska; pogotowie w takich przypadkach podaje Pyralginum domięśniowo lub dożylnie i zawozi pacjenta do Szpitala na Izbę Przyjęć

Sposoby pomiaru temperatury ciała:

-termometr rtęciowy- najdokładniejszy, brak obecnie w sprzedaży ze względu na konieczność utylizacji rtęci; temp. w odbycie jest o 0,5 stopnia wyższa niż w ustach, czy pod pachą (odejmujemy 0,5 stopnia od temp. zmierzonej w odbycie)

-termometr  elektroniczny- do pomiaru z ust, pachy, odbytu- dokładność pomiaru zależy od jakości produktu oraz czy uwzględnimy gdzie jest pomiar dokonywany, jeśli chodzi o odjęcie lub dodanie 0,5 st. C do wyniku pomiaru w zależności od okolicy pomiaru (patrz ulotka producenta)

-termometr elektroniczny do pomiaru temperatury skóry- dość dokładny; najdokładniejszy pomiar uzyskamy mierząc nie na czole lub skroni, lecz na klatce piersiowej w okolicy mostka

-termometr douszny- dokładny, jeśli pomiar jest w osi przewodu słuchowego; jeśli nie, to odczytamy zbyt niską temperaturę np. ze ściany przewodu słuchowego zewnętrznego lub woszczyny; najlepiej w takim przypadku wybrać największą wartość pomiaru jako wiarygodną.

 Autor: lek. med. Tomasz Bałys

 

Jod

Awaria nuklearna w Japonii- czy i co robić? 

Głównym pierwiastkiem radioaktywnym zawartym w powietrzu po awarii nuklearnej jest J131 o kresie połowiczego rozpadu ok. 8 dni (tzn. połowa dawki ulega unieczynnieniu przez 8 dni, pozostała część przez następne 8 dni itd.). 

Jod wychwytywany jest głównie przez tarczycę, częściowo przez gruczoły sutkowe, jajniki i żołądek. Na terenie Polski mimo jodowania soli nadal jest niedobór jodu w pożywieniu, co skutkuje przerostem tarczycy (wolem) i zwiększoną jodochwytnością gruczołu tarczowego. 

Podanie jednorazowej dawki jodku dopiero po kilku dniach blokuje jodochwytność tarczycy na okres ok. 3-4 tygodni (EFEKT WOLFFA-CHAIKOFFA*), potem jodochwytność wraca do normy. Nie powoduje to niedoczynności tarczycy, natomiast może zapobiec odległym skutkom napromienienia tarczycy (rakowi tarczycy), zwłaszcza jeśli chodzi o dzieci. 

Rak tarczycy rozwija się bezobjawowo. Późno też (na szczęście) daje przerzuty. 

Biorąc pod uwagę argumenty za (w tym oficjalne zalecenia WHO*) i przeciw (uczulenie na jod) wydaje się być rozsądne zastosowanie profilaktyki płynem Lugola* (jednorazowa dawka) przed dojściem powietrza nad Polskę znad Japonii zapowiadanym za kilka dni. Osoby uczulone na jodynę nie mogą zastosować płynu Lugola, mogą natomiast zastosować jod w tabletkach, stosując codziennie maksymalne doustne dawki aż do ustąpienia zagrożenia.

 

Decyzję o profilaktyce jodowej podejmuje lekarz, zgodnie ze swoją wiedzą. Dawkę płynu Lugola ustala lekarz indywidualnie w zależności głównie od wieku, mniej od masy ciała. Jod u osób uczulonych może dać groźny wstrząs anafilaktyczny i dlatego profilaktyka jodowa powinna być przeprowadzona wyłącznie w przychodni. 

Lek. med. Tomasz Bałys

Muli-Med. Turka, ul. Lipowa 14

 *EFEKT WOLFFA-CHAIKOFFA- zjawisko ograniczania transportu jodu z surowicy krwi do tarczycy w sytuacji jego znacznego nadmiaru (np. duża podaż z pokarmem). Tarczyca ma ograniczone możliwości wykorzystania jodu do syntezy hormonów, stąd konieczność spowolnienia jego transportu do gruczołu. 

*Płyn Lugola- wodny roztwór jodu z jodkiem potasu o następującym składzie: jod – 1%, jodek potasu – 2%, woda destylowana – 97%. 

Dzienne zapotrzebowanie na jod: do 6 miesiąca życia – 40 mikrogramów; od 7 do 12 miesiąca życia – 50 mikrogramów; od 1 do 3 roku życia – 70 mikrogramów; od 4 do 6 roku życia – 90 mikrogramów; od 7 do 9 roku życia – 120 mikrogramów; od 10 do 15 roku życia – 150 mikrogramów; od 16 roku życia – 160 mikrogramów; kobiety w ciąży i karmiące ok. 240 mikrogramów 

WHO/SDE/PHE/99.6 WHO/SDE/PHE/99.6 

English only Dist.: General Guidelines for Iodine Prophylaxis following Nuclear Accidents 

Update 1999 –wytyczne profilaktyki jodowej Światowej Organizacji Zdrowia po skażeniu nuklearnym Genewa 1999r. 

Wiek/dawka

mg jodyny

mg KJ (jodek

mg KIO3 (jodan

Część tabletki z

 

jednorazowa

potasu)

potasu)

jodem100mg

 

 

 

pow.12 r.ż.

100

130

170

1

 

3-12 r.ż.

50

65

85

1/2

 

1 m..ż -3 r.ż.

25

32

42

1/4

 

noworodki

12,5

16

21

1/8

 

(1 m.ż.)

 

 

 

 

 

 

 

Schemat żywienia niemowląt

Wiek w miesiącach

Rodzaj pożywienia

Żywność uzupełniająca

1-6

Karmienie piersią na żądanie

(*może być wyłączną metodą karmienia do końca 6-go miesiąca życia z wyjątkiem dzieci o dużej masie urodzeniowej pow. 4 kg oraz w przypadku konieczności dodatkowego przepajania podczas gorączki lub upałów)

Nie wcześniej niż w 5 miesiącu życia i nie później niż w 6 miesiącu życia stopniowe wprowadzanie niewielkiej ilości glutenu 2-3g/100ml/dobę (np. kaszka lub kleik zbożowy glutenowy 1 raz dziennie, pół łyżeczki w przecierze jarzynowym)

(*niestety po wprowadzeniu glutenu po ok. 20 latach zalecania w schemacie  żywienia niemowląt diety bezglutenowej do 10 miesiąca życia, pojawiły się w mojej praktyce pierwsze przypadki celiakii; moim zdaniem dieta bezglutenowa powinna być utrzymywana do 10-12 miesiąca życia)

7-9

1.Zupa jarzynowa z mięsem lub rybą

2.Kaszka/kleik zbożowy bezglutenowy lub glutenowy

3.Sok owocowy

(*ryba ma silne właściwości alergizujące, zalecam dopiero po 12 miesiącu życia, podobnie jak cytrusy; z mięs proponują zacząć od drobiu, po kilku dniach wieprzowina, potem wołowina)

10

Dołączamy ½ żółtka  codziennie

Dołączamy gluten w postaci pieczywa, biszkoptów, sucharków

11-12

1.Obiad z 2 dań:

zupa jarzynowa + warzywa z gotowanym mięsem

albo

ziemianki lub ryż z gotowanym całym jajkiem

2.produkty zbożowe łączone z produktami mlecznymi (mleko modyfikowane, twarożek, jogurt, kefir)

3.Sok owocowy

po 1 roku życia

przy przedłużonym karmieniu piersią (pow. 1-go roku życia) częstsza anemia u dzieci

() mięso jest głównym źródłem żelaza u dzieci w tym wieku, więcej karmienia piersią, mniej pokarmu mięsnego

Każdy nowy pokarm wprowadzamy po 4-5 dni\ach stosowania;  jeśli przez ten czas brak objawów uczulenia (np. wysypka, sapka, zaparcie lub biegunka), to można wprowadzić nowe danie

Świerzb 

(łac. scabies) - jest chorobą zakaźną ludzi i zwierząt spowodowaną przez świerzbowce.

Epidemiologia:

Świerzb jest zakaźną, silnie swędzącą chorobą wysypkową spowodowaną przez świerzbowca ludzkiego, który drąży kanały w warstwie rogowej naskórka. Świerzb przenosi się najczęściej przez kontakt fizyczny (najczęściej intymny). Do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktów o charakterze społecznym (np. podanie ręki) albo (choć rzadko) kontakt z zakażonymi przedmiotami - ręczniki, pościel itp. Chorują najczęściej dzieci, które zarażają się głównie podczas zabaw. Świerzbowiec, który znalazł się na skórze nowego żywiciela poszukuje partnera do rozrodu lub, gdy jest to zapłodniona samica to rozpoczyna drążyć kanały. Najczęściej dzieje się to w miejscach gdzie warstwa rogowa naskórka jest najgrubsza (podeszwy stóp i dłoni). Samica składa codziennie 2 jaja przez dwa miesiące. Larwa wykluwa się po kilku tygodniach, a po około 3 tygodniach jest już w pełni dojrzała. Świąd zaczyna się zwykle w okolicach udowych 3-4 tygodnie od zakażenia. Poza skórą świerzbowce mogą przeżyć od 3 do 4 dni. Zakażeniu sprzyja obniżenie odporności.

Objawy:

Świąd nasilający się w nocy, po kąpieli na skutek rozgrzania i uczynnienia świerzbowców. Zwykle na pośladkach, w okolicy nadgarstków i na bocznych powierzchniach palców, w naturalnych fałdach skóry, w okolicach pępka, brodawek sutkowych u kobiet, narządów płciowych, gdzie widoczne są norki świerzbowcowe. W okolicach zmian widoczne przeczosy - linijne nadżerki naskórka spowodowane intensywnym drapaniem. Nie zajmuje okolicy międzyłopatkowej oraz twarzy (z wyjątkiem świerzbu norweskiego). U dzieci często lokalizuje się na dłoniach ipodeszwach stóp.

Leczenie:

Smarowanie przez kolejne 3 dni, stosowanie kąpieli i zmiana bielizny. Bieliznę, pościel, ręczniki używane podczas choroby należy po wypraniu odstawić i nie stosować przez okres 2 tygodni.

Dostępne leki (na receptę):

1. permetryna w postaci 5% kremu, pianek, aerozolu, emulsji oraz naparów (może być stos. w ciąży i laktacji)
2. lindan (Jacutin) w postaci żelu, emulsji, maści, płynu i szamponu
3. krotamiton (Crotamiton) w postaci 10% kremów, lotionów czy roztworów
4. maść Wilkinsona
5. 5-15% maść siarkowa (max. 20% u dorosłych)
6. iwermektyna- lek doustny
7. benzoesan benzylu (Novoscabin) dostępny jako 30% roztwór parafinowy oraz jako emulsja

Leczeniem muszą zostać objęte wszystkie osoby z najbliższego otoczenia chorego.

Ospa wietrzna (wiatrówka): 

artykuł zawiera  najistotniejsze i praktyczne informacje.

Choroba wirusowa, wywołana przez wirusa odpowiedzialnego również za półpaśca. Mało prawdopodobne jest powstanie półpaśca u osoby z kontaktu z wiatrówką, ale teoretycznie możliwe. W ciągu 20 lat pracy widziałem tylko 1 taki przypadek. 

     Najbardziej zakaźna choroba w Polsce (krótki kontakt z osobą zarażoną wystarczy, by się zainfekować). Najczęściej chorują dzieci w wieku przedszkolnym i choroba przebiega łagodnie. Osoby dorosłe przechodzą chorobę ciężko oraz dzieci pomiędzy 3 a 6 miesiącem życia w tzw. okienku serologicznym (tzn w czasie, gdy zanikają przeciwciała, które przeszły przez łożysko od matki, a momentem rozpoczęcia produkcji własnych). Przenosi się głównie drogą kropelkową, przez ubranie jest mało prawdopodobne (potrzebna jest odpowiednia ilość żywego wirusa do zakażenia). Przechorowanie pozostawia trwałą odporność, z wyjątkiem osób w wieku mocno podeszłym, które mogą zachorować po raz drugi, oraz niestety u dzieci szczepionych przeciw ospie wietrznej (szczepienie nadobowiązkowe). Z moich doświadczeń, kilka lat po szczepieniu dzieci tracą odporność i przechodzą chorobę poronnie (łagodnie, z mała ilością wykwitów na skórze), a następnie po pewnym czasie po raz drugi (przebieg jakby nie były szczepione) i wtedy dopiero uzyskują trwałą odporność. Sens szczepienia wydaje się być jedynie u osób z obniżoną odpornością np. po chemioterapii lub w innych sytuacjach, gdy wymagana jest przynajmniej czasowa odporność.

Ciąża: wirus jest teratogenny, tzn. może wywołać u płodu głównie do 16 tygodnia ciąży wady wrodzone, ale tylko u matek, które nie chorowały na wiatrówkę. Jeśli  nie wiadomo, czy kobieta ciężarna przeszła ospę wietrzną, należy oznaczyć we krwi poziom przeciwciał przeciw temu wirusowi. Jeśli ich nie ma, to matce podaje się gotowe przeciwciała- surowicę. Należy to jednak do rzadkości, gdyż choroba jest mocno zakaźna i szansa „uchowania” się w dzieciństwie przed zakażeniem jest minimalna.

Okres wylęgania choroby to 2-3 tygodnie. Dziecko zaczyna zakażać już na 2-3 dni przed powstaniem wysypki oraz jest zakaźne do momentu odpadnięcia ostatniego strupka. Choroba trwa średnio 3, a nawet 4 tygodnie. Leczenie Heviranem znacznie skraca czas przebiegu choroby.

Rozpoznanie choroby o klasycznym przebiegu jest proste. Na skórze, głównie tułowia i twarzy pojawiają się nagle czerwone plamki, przechodzące szybko w krosty, pęcherzyki, a te z czasem w strupki. Pęcherzyki znajdują się także (ale w mniejszej ilości) na kończynach, śluzówkach jamy ustnej, w oskrzelach i przewodzie pokarmowym. Typowa lokalizacja to skóra owłosiona głowy. Niebezpieczna lokalizacja to rogówka oka, gdyż grozi to perforacją. Wysyp wykwitów następuje kilkakrotnie w ciągu 4-5 dni, w związku z tym zmiany na skórze są o różnym stopniu zawansowania (jednocześnie występują plamki, krosty, pęcherzyki, a później i strupki). Wysypka silnie swędzi, a rozdrapana pozostawia blizny (zwłaszcza po pierwszych pęcherzykach). Po odpadnięciu strupków pozostają przez kilka miesięcy przebarwienia skóry (w tych miejscach przez 1 sezon letni skóra się nie opala). Często w pierwszej dobie ujawnienia się choroby pojawia się niewielka gorączka, która jednak szybko ustępuje. Jeśli pojawi się ona ponownie w trakcie leczenia, to świadczy o ropieniu wykwitów na skórze lub innych powikłaniach i wymaga najczęściej antybiotykoterapii.

Istotą leczenia wiatrówki u dzieci jest niedopuszczenie do powstania blizn, a u osób dorosłych do innych groźniejszych powikłań jak np. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Niedopuszczalne jest stosowanie pudrów w płynie (które są przepisywane jako leki robione lub jako leki gotowe dostępne w aptekach), gdyż zatykając pory zwiększają możliwość ropienia skóry. W leczeniu stosuje się: 2 razy dziennie odkażanie wykwitów (punktowo patyczkiem do czyszczenia uszu) spirytusem salicylowym lub spirytusowym Davercinem, wodny roztwór fioletu (pioktaniny) do pęcherzyków w jamie ustnej,  przeciwświądowo Hydroxyzynę w syropie oraz jeśli są wskazania doustny lek przeciwwirusowy Heviran. Codziennie myjemy okolice krocza, natomiast pozostałe zabiegi higieniczne ograniczamy do kąpieli co 3 dni w wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu (niewielka ilość, by woda była lekko różowa). Nie używamy mydła i żadnych innych detergentów. Nie dotykamy wykwitów podczas kąpieli Po myciu odsączamy delikatnie skórę ręcznikiem nie przez pocieranie, by nie rozdrapać zmian na skórze.

Choroba podlega zgłoszeniu do SANEPIDU przez przychodnię do celów nadzorowania zachorowalności. Jeśli podejrzewacie Państwo wiatrówkę, to rejestrując dziecko do przychodni proszę powiadomić o tym fakcie rejestratorkę, która wpuści Państwa z dzieckiem do przychodni drugim wejściem do osobnego gabinetu. Zachorowanie lekarz powinien odnotować w książeczce zdrowia dziecka.

                   

 Lek. med. Tomasz Bałys

 

Wszawica

 Wszawica jest chorobą dokuczliwą. Zarazić się nią jest łatwo, ale wykrycie jej nie jest kłopotliwe, bowiem pasożyty są widoczne gołym okiem. Można ją szybko zlikwidować nowoczesnymi środkami.

Wszawica jest chorobą zakaźną. Może dotyczyć głowy, skóry gładkiej lub okolicy narządów płciowych. Wszy, za pomocą specjalnego narządu gębowego, przebijają skórę pobierając krew, którą się żywią, a w zamian wstrzykują toksyczną substancję. W miejscu ukłucia przez wesz powstaje niewielka grudka, której towarzyszy świąd. Częstym zjawiskiem jest pojawienie się zakażenia wtórnego, które rozwija się na skutek rozdrapania wcześniejszych zmian skórnych. Jeśli podejrzewamy wszawicę, powinniśmy jak najszybciej zasięgnąć porady lekarskiej. Lekarz najlepiej doradzi, jaki środek można zastosować w zależności od wieku i stanu zdrowia osoby zarażonej.

Drogi przenoszenia zakażenia

Wbrew powszechnej opinii czystość i porządek nie dają gwarancji ochrony przed wszawicą. Rozpowszechnianiu się wszawicy sprzyjają duże skupiska ludzkie. Możliwości przenoszenia się wszy są różnorodne. Można ją przenieść stojąc blisko siebie w publicznych środkach lokomocji, wieszając ubranie blisko okrycia osoby zarażonej. Dzieci często wymieniają między sobą części odzieży, pożyczają sobie grzebienie, szczotki do włosów, kapelusze, czapki, szale, ręczniki, wieszają je razem w szatniach w czasie zajęć sportowych.

Wzrost zachorowań wśród dzieci można zaobserwować wtedy, gdy dzieci zaczynają nosić wierzchnie ubrania – czyli jesienią i zimą. Często ten problem pojawia się po powrocie dzieci z kolonii i obozów.

Leczenie

Leczenie wszawicy, w początkowym jej stadium, jest stosunkowo proste. Służą do tego liczne środki: szampony, lotiony, nalewki roślinne. Środki te można kupić w aptekach, drogeriach i stosować wg instrukcji podanej na etykiecie. Zabiegi dezynsekcyjne należy powtórzyć po upływie 7 do 10 dni, gdyż preparaty te słabiej działają na gnidy. Gnidy można usunąć z głowy płucząc umyte uprzednio włosy ciepłym 6% octem, który powoduje ich odklejanie się. Po kilku godzinach należy wyczesać gnidy gęstym grzebieniem. W przypadku kiedy wszawica występuje u jednego z członków rodziny, zabieg zwalczania należy zastosować u wszystkich domowników, za wyjątkiem dzieci do 3 lat, które nie powinny mieć kontaktu ze środkiem owadobójczym, u których należy zlikwidować wszy przez wyczesanie gęstym grzebieniem. Ponadto bieliznę osobistą i pościelową trzeba wyprać i wygotować (czas gotowania to 10 do 15 minut). Odzież wełnianą należy dokładnie wyprasować gorącym żelazkiem o temperaturze 2500C przez wilgotną szmatkę zwracając uwagę na szwy i załamania, w których najczęściej znajdują się owady i ich jaja. Wysoka temperatura i wilgotność zabijają owady. Wszy nie znoszą temperatury powyżej 45oC. Należy wyrzucić grzebienie i szczotki do włosów, jak również wszelkie ozdoby noszone we włosach. Dobre rezultaty daje opylanie odzieży wełnianej chemicznymi środkami owadobójczymi. Trzeba przy tym uważać, aby rozpylane preparaty nie dostały się do wody pitnej lub do żywności. Odzież oraz pościel, kołdry, koce opylać dwustronnie, następnie ułożyć w stos jedne na drugich i tak pozostawić na 2-3 godziny po czym należy je starannie wytrzepać.

Na przedmiotach, których nie da się wygotować, można wytępić wszy w następujący sposób:

przechowywać dany przedmiot przez 4 tygodnie w mocno związanym plastikowym worku w temperaturze poniżej +20oC lub

przez jeden dzień w temperaturze około 35oC. Ten sposób postępowania można zastosować w stosunku do płaszczy zimowych, koców, zabawek pluszowych 

Zabieg trzeba powtórzyć po 2 tygodniach, ponieważ środki nie niszczą gnid. Wyściełane meble można spryskać środkiem owadobójczym lub oddać do zakładu dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji.

Zapobieganie.

Łatwiej jest zapobiegać wszawicy niż ją leczyć. Należy zatem dbać o higienę osobistą wszystkich domowników: codzienne myć całe ciało, myć włosy przynajmniej raz w tygodniu, codziennie zmieniać bieliznę osobistą, zmieniać przynajmniej raz w miesiącu pościel, często wietrzyć pościel. U dziewcząt w wieku przedszkolnym lub szkolnym, zwłaszcza z długimi włosami, podczas czesania trzeba sprawdzać skórę głowy, czy nie ma tam pasożytów i ich jaj. Gnidy można łatwo dostrzec rozgarniając włosy. Miejsca, w których na włosach najczęściej występują gnidy to okolice za uszami i skronie.

Zasady prawidłowego zbierania grzybów

Zanim wybierzemy się do lasu po grzyby, musimy się odpowiednio przygotować. Wcale nie jest obojętne, w jaki sposób zbieramy grzyby i jak przynosimy je z lasu do domu.

Żeby zbierać grzyby do jedzenia, nie wystarczy umieć  odróżnić najważniejsze gatunki grzybów, wiedzieć jak  je zbierać,  ale trzeba  mieć prosty i nieodzowny ekwipunek.

Grzyby najlepiej zbierać do przewiewnych koszy lub łubianek. Nie należy zbierać grzybów do worków plastikowych czy reklamówek ponieważ w nich grzyby łatwo ulegają zaparzeniu i zepsuciu. Wtedy mogą wytwarzać substancje trujące i szkodliwe dla zdrowia. 

Nie powinno się równie Ŝ zbierać okazów bardzo młodych i starych. Zbyt młode owocniki ciężko jest zidentyfikować w związku z czym istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo pomylenia ich z grzybami trującymi takimi jak muchomor sromotnikowy. Osobniki za stare często wykazują oznaki zepsucia i mogą być przyczyną zatruć. Nie należy równie Ŝ zbierać grzybów zaczerwienionych, czyli owocników z żerującymi w nich larwami owadów. 

Prawidłową metodą zbierania grzybów jest ich delikatne wykręcanie z podłoża. Metoda ta nie powoduje uszkodzenia grzybni i pozwala na dokładną identyfikację grzyba. 

Na grzybobranie należy zabrać ze sobą klucz do oznaczania grzybów lub atlas grzybowy z kolorowymi zdjęciami. Nie należy zbierać grzybów których nie jesteśmy w stanie zidentyfikować lub co do których mamy wątpliwości. 

Osobom niedoświadczonym w zbieraniu grzybów zaleca si ę zbieranie tylko gatunków o spodzie kapelusza w postaci rurek (tzw. gąbki) 

Nie należy zbierać grzybów będących pod ochroną, nawet jeśli są jadalne - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz. U. z dnia 28 lipca 2004 Nr 16 poz. 1765). 

Nie wolno niszczyć grzybów niejadalnych i trujących ponieważ są pokarmem dla zwierząt leśnych oraz symbiontami drzew i korzeni.

Postępowanie z grzybami po zebraniu 

Grzyby należy przechowywać w suchym i przewiewnym miejscu tak aby niemożliwe było ich zapleśnienie. 

Grzyby suszone należy przechowywać w woreczkach bawełnianych, lnianych lub wykonanych z innego przewiewnego materiału, jednocześnie zapewniające skuteczną ochronę przed owadami. 

Potrawy przygotowane z grzybów  najlepiej  spożyć tego  samego dnia. Nie należy przechowywać potraw z  grzybów  dłużej  niż 24  godziny – nawet przetrzymując w lodówce.  

Ze względu na ciężkostrawność grzybów, nie należy spożywać ich w dużych ilościach – zwłaszcza wieczorem.

Nie należy spożywać alkoholu po lub przed spożyciem grzybów. Alkohol może potęgować działanie substancji trujących. 

Nie należy podawać grzybów dzieciom, osobom starszym i chorym. 

Objawy zatrucia grzybami 

Najczęstsze i najniebezpieczniejsze zatrucia spowodowane są muchomorem sromotnikowym. Pierwsze objawy zatrucia występują najczęściej po 6-8 godzinach, a nawet i znacznie później. Objawami zatrucia są: silne osłabienie, bóle głowy, brzucha i wątroby, ostra biegunka i wymioty. Po pewnym czasie może pojawić się żółtaczka. Pierwsze silne objawy mogą chwilowo ustąpić, po czym powrócić. 

Przy zatruciach innymi gatunkami grzybów do wymienionych już objawów mogą dołączyć jeszcze: zaburzenia wzroku i równowagi, duszność, zaczerwienienia skóry twarzy, pora Ŝenie kończyn, silne pragnienie, gorączka, odurzenie, a nawet utrata przytomności. 

Pierwsza pomoc 

Bez  względu  na  to  jaki  gatunek  grzyba  spowodował  zatrucie,  koniecznie należy: 

  • Wezwać lekarza a w przypadku podejrzenia zatrucia muchomorem sromotnikowym należy jak najszybciej przewieźć chorego do szpitala.
  • Jeżeli objawy zatrucia wystąpią niezbyt długo po zjedzeniu potrawy (najwyżej kilka godzin) trzeba natychmiast spowodować wypróżnienie żołądka poprzez wywołanie wymiotów. W tym celu należy podrażnić tylną ścianę gardła lub wypić roztwór ciepłej wody z solą (200-300 ml dorośli, 100 ml dzieci). Następnie podać choremu środki przeczyszczające, aby jak najszybciej usunąć z całego przewodu pokarmowego resztki niestrawionych grzybów.
  • · W celu ułatwienia i przyspieszenia diagnozy należy dostarczyć do badania (jeżeli to możliwe) zabezpieczony materiał taki jak: resztki niespożytej potrawy, obierzyny, wymiociny.
  • Nie należy podawać mleka (tłuszcze ułatwiają wchłanianie niektórych substancji toksycznych do krwi), a w żadnym wypadku alkoholu!
  • Wszystkie osoby, które spożywały tą samą potrawę również powinny poddać się kontroli lekarskiej, nawet jeśli nie wystąpiły u nich objawy zatrucia.

Porady grzybowe

W przypadku braku pewności czy zebrane przez nas grzyby są jadalne, warto skorzystać z bezpłatnych porad grzybowych udzielanych przez grzyboznawców w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno -Epidemiologicznej w Lublinie przy ul. Pielęgniarek 6. 

Godziny udzielania porad/wystawiania atestów: 

poniedziałek – piątek: 7.30 – 15.00

Lekarz rodzinny. Wszelkie prawa zastrzeżone

projekt i realizacja: internet-media.pl